Mikroyeterlilik bilgi paketi · EK-1Bilimsel Araştırma, Akademik Bütünlük ve Yapay Zekâ Okuryazarlığı
Dersin resmî tanımı: öğrenme çıktıları, AKTS iş yükü, düzey, ölçme, başarı ölçütü, kalite güvencesi ve içerik. Danışmanınız, bölüm başkanlığınız ya da üniversitenizin tanınma komisyonu için.
- Sertifikayı veren:
- Orclever Bilim ve Araştırma Grubu — Orclever Campus
- Son güncelleme:
- Ekim 2026
- Dil:
- Türkçe
- Katılım:
- Çevrimiçi (asenkron) / Online (asynchronous)
- AKTS
- 2,5 AKTS
- 63 saat öğrenen iş yükü
- Düzey
- TYÇ 6 · EQF 6
- Lisans düzeyi
- Ölçme
- Final + proje
- 24 soru · 7 ölçütlü rubrik
- İçerik
- 32 ders
- 8 modül
01
Ders tanımı
Her bölümün seçmeli ders havuzuna sayılabilecek disiplinler-üstü mikroyeterlilik: bilimsel araştırma, akademik bütünlük ve yapay zekâ okuryazarlığı. İçerik Orclever Akademik Ekibi tarafından hazırlanmıştır. Tamamlayana EK-1 uyumlu (SHA-256 + QR + Open Badges 3.0) mikroyeterlilik sertifikası düzenlenir.
Ön koşul: Ön koşul yok. Ders başlangıç düzeyindedir ve kavramlardan başlar.
02
Öğrenme çıktıları EK-1 · Madde 5
Dersi başarıyla tamamlayan kişi:
- 1.Bilimsel bilginin üretim sürecini, temel araştırma türlerini (nicel, nitel, karma) ve araştırmanın temel kavramlarını açıklar. BilgiExplains the process of producing scientific knowledge, the fundamental types of research (quantitative, qualitative, mixed) and the basic concepts of research.
- 2.Belirli bir konuda odaklı ve araştırılabilir bir araştırma sorusu formüle eder ve bu soruya uygun bir literatür taraması tasarlar. BeceriFormulates a focused and researchable question on a given topic and designs a literature review appropriate to that question.
- 3.Akademik kaynakları güvenilirlik, güncellik, uygunluk ve otorite ölçütleriyle eleştirel biçimde değerlendirir. BeceriCritically evaluates academic sources against criteria of credibility, currency, relevance and authority.
- 4.Akademik bütünlük ilkelerine ve araştırma etiğine uygun davranır; intihalin türlerini tanır ve bunlardan kaçınarak çalışmasının sorumluluğunu üstlenir. YetkinlikActs in accordance with the principles of academic integrity and research ethics; recognises the types of plagiarism and takes responsibility for their own work by avoiding them.
- 5.Büyük dil modellerinin çalışma ilkelerini, yeteneklerini ve sınırlılıklarını (halüsinasyon, yanlılık, güncellik sınırı) açıklar. BilgiExplains the working principles, capabilities and limitations (hallucination, bias, knowledge cut-off) of large language models.
- 6.Yapay zekâ araçlarını akademik çalışmada sorumlu, şeffaf ve etik biçimde kullanır ve bu kullanımı uygun şekilde beyan eder. YetkinlikUses artificial intelligence tools in academic work in a responsible, transparent and ethical manner and appropriately declares such use.
- 7.Bilimsel bir metni uygun yapı (IMRaD), akademik üslup ve tutarlı bir atıf düzeniyle yazar ve kaynakçasını oluşturur. BeceriWrites a scientific text with an appropriate structure (IMRaD), academic style and a consistent citation scheme, and compiles its reference list.
03
Yetkinlik profili ve çerçeve eşlemesi TYYÇ · EQF
Yetkinlik
- Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme: Bir çalışmayı bağımsız yürütür; proje ve ekip yönetir; sorumluluk üstlenir.
- Öğrenme Yetkinliği: Yaşam boyu öğrenmeye olumlu yaklaşır; öğrenmesini yönlendirir.
- İletişim ve Sosyal Yetkinlik: Düşüncelerini yazılı/sözlü aktarır; bir yabancı dili en az B1 düzeyinde ve bilişim teknolojilerini ileri düzeyde kullanır.
- Alana Özgü Yetkinlik: Verilerin kullanımında toplumsal, bilimsel ve etik değerlere; kalite ve sosyal hakların evrenselliğine duyarlıdır.
TYYÇ çerçeve tanımlayıcıları — özet (paraphrase). TYÇ 5-8 ≙ EQF 5-8.
Öğrenme Çıktısı × TYYÇ Yeterlilik Eşlemesi
| Çıktı | Bilgi | Beceri | Bağımsız | Öğrenme | İletişim | Alana Özgü |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Bilimsel bilginin üretim sürecini, temel araştırma türlerini (nicel, nitel, karma) ve araştırmanın temel kavramlarını açıklar. | · | · | · | · | · | |
| 2. Belirli bir konuda odaklı ve araştırılabilir bir araştırma sorusu formüle eder ve bu soruya uygun bir literatür taraması tasarlar. | · | · | · | · | ||
| 3. Akademik kaynakları güvenilirlik, güncellik, uygunluk ve otorite ölçütleriyle eleştirel biçimde değerlendirir. | · | · | · | · | ||
| 4. Akademik bütünlük ilkelerine ve araştırma etiğine uygun davranır; intihalin türlerini tanır ve bunlardan kaçınarak çalışmasının sorumluluğunu üstlenir. | · | · | · | · | · | |
| 5. Büyük dil modellerinin çalışma ilkelerini, yeteneklerini ve sınırlılıklarını (halüsinasyon, yanlılık, güncellik sınırı) açıklar. | · | · | · | · | · | |
| 6. Yapay zekâ araçlarını akademik çalışmada sorumlu, şeffaf ve etik biçimde kullanır ve bu kullanımı uygun şekilde beyan eder. | · | · | · | · | ||
| 7. Bilimsel bir metni uygun yapı (IMRaD), akademik üslup ve tutarlı bir atıf düzeniyle yazar ve kaynakçasını oluşturur. | · | · | · | · |
Boş sütun = çerçevede kapsanmayan (boşta) yeterlilik.
04
AKTS ve iş yükü EK-1 · Madde 6
| Öğrenme etkinliği | Saat |
|---|---|
| Video izleme32 video, toplam 4 sa 14 dk | 4,2 sa |
| Ders metinlerini okuma32 ders metni, 17.395 sözcük ÷ 200 sözcük/dk | 1,4 sa |
| Sınıf dışı okuma ve kaynak inceleme | 8 × 2 = 16 sa |
| Bireysel uygulama ve alıştırmalar | 8 × 2 = 16 sa |
| Dönem projesi (araştırma taslağı) hazırlama | 4 × 5 = 20 sa |
| Ölçme-değerlendirme (final hazırlık + sınav) | 1 × 5 = 5 sa |
| Toplam | 63 sa = 2,5 AKTS |
1 AKTS = 25 saat öğrenen iş yükü. Okuma süresi ders metinlerinin sözcük sayısından, video süresi videoların kendi sürelerinden hesaplanır.
05
Ölçme ve değerlendirme EK-1 · Madde 8
Ölçme iki bileşenden oluşur ve her bileşen ayrı ayrı geçilmelidir; puanlar ağırlıklı ortalamayla birleştirilmez. (1) Final sınavı: tüm modülleri kapsayan, sunucu tarafında otomatik puanlanan çoktan seçmeli bir sınavdır; geçme notu 50'tir ve sınav, geçme notuna ulaşılana kadar tekrarlanabilir. (2) Dönem projesi: öğrenen, kendi bölümünden bir konuda bir araştırma taslağı hazırlar. Proje, önceden ilan edilen ölçütlü değerlendirme anahtarıyla (rubrik) eğitmen tarafından puanlanır; geçme notu 100 üzerinden 70'tir. Ders ilerlemesi, sınav denemeleri ve proje değerlendirmesi sunucu tarafında, zaman damgalı olarak kaydedilir.
- Final sınavı: 24 soru, geçme notu %65; geçene kadar tekrar hakkı.
- Dönem Projesi: Kendi Bölümünden Bir Konuda Araştırma Taslağı — eğitmen puanlar, geçme 70/100. Ölçütler: Araştırma sorusu ve odak (15 puan), Literatür taraması tasarımı (15 puan), Kaynak değerlendirme (15 puan), Akademik bütünlük ve araştırma etiği (15 puan), Sorumlu yapay zekâ kullanımı ve beyanı (15 puan), IMRaD yapısı ve akademik yazım (15 puan), Atıf düzeni ve kaynakça (10 puan).
06
Başarı ölçütü ve sertifika EK-1 · Madde 10
Belge için tüm dersleri tamamlamak, final sınavından 100 üzerinden en az 50 almak, dönem projesinden eğitmen değerlendirmesiyle (bütünsel rubrik) 100 üzerinden en az 70 almak almak ve T.C. Kimlik No ile kimlik doğrulamak gerekir.
Sistemin denetlediği koşul: Belge için tüm dersleri tamamlamak, final sınavından en az %65 almak, dönem projesinden eğitmen değerlendirmesiyle en az 70/100 almak ve T.C. Kimlik No ile kimlik doğrulamak gerekir.
Sertifika bu bilgileri düzenlendiği günkü hâliyle EK-1 ekinde taşır ve QR koduyla herkese açık doğrulanır (Açık kayıt: sınav ve proje sonucuyla, SHA-256).
07
Kalite güvencesi EK-1 · Madde 11
Eğitim, değişmez ve zaman damgalı kayıtlarla tam izlenebilir bir kalite güvence altyapısı üzerinde yürütülür: ilerleme, alıştırma ve sınav sonuçları sunucu tarafında puanlanır ve öğrenci tarafından değiştirilemez biçimde saklanır. Dersler sırayla ilerler ve öğrenenin tamamlamasıyla izlenir. Belge yalnızca final sınavı ve eğitmen puanlı proje başarıyla geçildiğinde ve kimlik doğrulandığında verilir; her belge SHA-256 ve QR ile herkese açık olarak doğrulanabilir. Her sertifika tekil bir sertifika numarası ve tahmin edilemez bir doğrulama koduyla düzenlenir; belgenin bütünlüğü SHA-256 özetiyle mühürlenir ve herkese açık doğrulama sayfası (QR kodu ve /verify adresi) üzerinden üçüncü taraflarca çevrimiçi denetlenebilir. Belge içeriği düzenlenme anında dondurulan kayıttan üretilir, uluslararası birlikte çalışabilirlik için Open Badges 3.0 standardıyla yayımlanır ve EK-1 asgari bilgilerini içeren sertifika ekiyle birlikte geçerlidir. Ders içeriği telif açısından özgündür; kaynak fikirler yeniden ifade edilerek (paraphrase) hazırlanmış, hiçbir kaynaktan birebir kopyalama yapılmamıştır.
08
Eğitmen EK-1 · Madde 9
- Prof. Dr. Zeki Oralhan — Orclever Bilim ve Araştırma GrubuOrclever Akademik Ekibi; akademik yayıncılık, hakemli dergi editörlüğü (EJRND — E-ISSN 2822-2296), CrossRef DOI üyeliği ve yapay zekâ destekli araştırma araçları alanında faaliyet gösteren Orclever Bilim ve Araştırma Grubu bünyesindeki uzman kadrodur. Ders içeriği; bilimsel araştırma yöntemleri, yayın etiği ve sorumlu yapay zekâ kullanımı konularında editöryel deneyime dayanılarak hazırlanmıştır.
09
Ders içeriği 8 modül · 32 ders
Modül 1. Bilim, Bilgi ve Araştırma Kültürü
- Bilim Nedir? Bilgi Türleri ve Epistemolojinin Temelleri
- Bilimsel Yöntem: Sorudan Kanıta Uzanan Döngü
- Araştırma Türleri: Nicel, Nitel ve Karma Yaklaşımlar
- Araştırmanın Toplumsal Değeri ve Sözde-Bilimden Ayırt Etme
Modül 2. Araştırma Sorusundan Araştırma Tasarımına
- İyi Bir Araştırma Sorusunun Nitelikleri: FINER ve PICO ile Konu Daraltma
- Kavramsal Çerçeve, Hipotez ve Değişkenler: Soruyu Sınanabilir Kılmak
- Literatür Taramasının Amacı ve Adımları: Boşluğu Bulmak
- Araştırma Etiği Ön-Onayına Giriş: Tasarımdan Önce Sorulması Gerekenler
Modül 3. Bilgi Okuryazarlığı ve Kaynak Değerlendirme
- Akademik Veritabanları ve Arama Stratejileri (Boolean, Anahtar Kelime)
- Kaynak Türleri: Birincil, İkincil, Üçüncül ve Hakemli Dergi
- Kaynağı Eleştirel Değerlendirme: Yağmacı Dergiler ve CRAAP Ölçütleri
- Kalıcı Kimlikler (DOI), Açık Erişim ve Kaynağın İzlenebilirliği
Modül 4. Akademik Bütünlük ve Araştırma Etiği
- Akademik Bütünlük ve İntihalin Türleri
- Doğru Alıntılama ve Başka Sözcüklerle Anlatım (Paraphrase)
- Yazarlık, Katkı ve Araştırma Dürüstlüğü
- Etik Kurul, Benzerlik Raporu ve Sorumlu Uygulama
Modül 5. Yapay Zekâ Okuryazarlığının Temelleri (Büyük Dil Modelleri)
- YZ, Makine Öğrenmesi ve Üretken Yapay Zekâ: Kavram Haritası
- Büyük Dil Modeli Nasıl Çalışır? Token, Olasılık ve Eğitim Verisi
- Sınırlılıklar: Halüsinasyon, Güncellik Kesintisi, Yanlılık ve Uydurulmuş Kaynaklar
- Doğrulama Zihniyeti: YZ Çıktısını Güvenilir Bilgiye Dönüştürmek
Modül 6. Akademik Çalışmada Sorumlu Yapay Zekâ Kullanımı
- Sorumlu Kullanımın Sınırları: Ne Zaman Uygun, Ne Zaman Değil
- Kurumsal Çerçeve: YÖK, Üniversite ve Dergi Politikalarını İzlemek
- Şeffaflık ve Beyan: YZ Kullanımını Nasıl Açıklarsınız?
- Riskler ve Güvenli İş Akışı: İntihal, Gizlilik/KVKK ve Doğrulanabilirlik
Modül 7. Bilimsel Yazım, Yapı ve Argümantasyon (IMRaD)
- IMRaD: Bilimsel Metnin İskeleti
- Öz (Abstract) Yazımı ve Akademik Üslup
- Kanıt-İddia İlişkisi ve Paragrafla Argüman Kurma
- Gözden Geçirme, Düzeltme ve Sık Hatalar
Modül 8. Atıf, Kaynakça ve Açık Bilim
- Atıf Neden Var: Dürüstlük, İzlenebilirlik ve Bilimsel Konuşmanın Zinciri
- Başlıca Atıf Stilleri: APA 7, IEEE ve MLA — Metin İçi ve Kaynakça Kuralları
- Referans Yönetim Araçları: Zotero ve Mendeley ile Kaynağı Bir Kez Yakala, Her Yerde Kullan
- Açık Bilim Ekosistemi: Açık Erişim, Açık Veri, ORCID, Ön-Baskı ve Sorumlu Paylaşım
10
Standartlar ve uygunluk
- AB Mikroyeterlilik Yaklaşımı — Konsey Tavsiyesi 2022/C 243/02'nin standart öğelerine uygun biçimde yapılandırılmıştırStructured in accordance with the standard elements of the European approach to micro-credentials — Council Recommendation 2022/C 243/02
- TYÇ / Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (EQF) düzeyiyle referanslanmıştırReferenced to the TQF / European Qualifications Framework (EQF) level
- EMC Ortak Mikroyeterlilik Çerçevesi'nin ölçütleriyle tutarlıdırConsistent with the criteria of the EMC Common Microcredential Framework
- Europass Avrupa Öğrenme Modeli (ELM) / Avrupa Dijital Kimlik Bilgileri ile uyumlu olarak dışa aktarılabilirExportable in a form compatible with the Europass European Learning Model (ELM) / European Digital Credentials
- Open Badges 3.0 (W3C Doğrulanabilir Kimlik Bilgileri) uyumlu, SHA-256 bütünlük özetli dijital rozettirAn Open Badges 3.0 (W3C Verifiable Credentials) compatible digital badge with a SHA-256 integrity digest
Bu belge bir akreditasyon veya eşdeğerlik belgesi değildir. Tanınma; Lizbon Tanıma Sözleşmesi ve ENIC-NARIC çerçevesinde, öğrenenin başvurduğu yükseköğretim kurumunun yetkili organının (senato) kararına tabidir.